Wyszukiwarka

Nowe wskaźniki zadłużenia i ich znaczenie dla finansów samorządowych.

09-04-2013

Wskaźniki jak topór

  • Według ostatniego raportu MAC nt. kondycji samorządów (dane za 2011 r.), nowy wskaźnik zadłużenia znacznie obniży możliwości zadłużania się samorządów. Według obliczeń resortu jeżeli przepisy obowiązywałyby już dziś, to 108 JST nie mogłoby dokonać żadnych spłat zaciągniętych już zobowiązań, gdyż ich indywidualne limity spłat zadłużenia są równe zeru lub ujemne. Nowy wskaźnik zadłużenia będzie korzystniejszy jedynie dla 227 JST.
  • Zdaniem Dr Michała Bitnera z UW tylko 300 na ponad 2,7 tys. samorządów będzie w stanie pozyskiwać unijne dotacje w latach 2014-2020. „... przy założeniu absorpcji funduszy unijnych i przy założeniu dotychczasowego poziomu inwestycji jedynie 300 JST nie przekracza wskaźników. ... nawet przy założeniu drastycznej redukcji inwestycji o 90%, ze wskaźnikami będzie miała problem jedna trzecia JST.

Nowe wskaźniki - niekorzystne dla jst
Zdaniem przewodniczącego Krajowej Rady RIO z powodu nowych regulacji ponad sto jst może zostać pozbawiona możliwości uchwalenia budżetu (na podstawie badania przeprowadzonego w 2011 roku). Indywidualny wskaźnik zadłużenia w przypadku dużych miast jest rozwiązaniem lepszym niż ten odnoszący zadłużenie do dochodów ogółem. Z dotychczas przeprowadzonych analiz wynika, że większy problem ze spełnieniem tego wskaźnika będą miały małe samorządy.

 

Podstawowe źródła długu JST

  • Kredyty
  • Pożyczki
  • Obligacje
  • Poręczenia
  • Inne tytuły dłużne - zgodnie z obowiązującym Rozporządzeniem Mfin

 

Kredyty, Pożyczki

  • Kredyty i pożyczki to klasyczne instrumenty finansowe służące finansowaniu działalności.
  • Udzielane są na podstawie prawa bankowego (kredyty) i kodeksu cywilnego (pożyczki)
  • Spłaty kredytów/pożyczek składają się z kapitału (zwrot pożyczonych środków) i odsetek (koszt pozyskania pieniądza)
  • Dodatkowo kosztem dla JST są prowizje i opłaty, oraz ew. koszty przewalutowania
  • Kredyty komercyjne - wybór banku - PZP (i nawet przetargi unijne).
  • Uzyskanie kredytów/pożyczek jest uzależnione od posiadania zdolności kredytowej i zaoferowania zabezpieczenia.

Obligacje komunalne

  • Obligacje to papier wartościowy emitowany w serii, w którym emitent stwierdza, że jest dłużnikiem właściciela obligacji i zobowiązuje się wobec niego do spełnienia określonego świadczenia.
  • Papiery wartościowe emitowane przez jednostki samorządu terytorialnego,
  • Podstawą prawną jest ustawa o obligacjach,
  • Do emisji obligacji nie stosuje się ustawy Prawo Zamówień Publicznych - ale pamiętajmy o optymalizacji wydatków z UFP.
  • Po wyborze banku - zwykle to bank pomaga w przeprowadzeniu całej procedury emisyjnej i często gwarantuje powodzenie emisji.
  • Należy dokładnie ustalić wysokość wszystkich kosztów (oprocentowanie, koszt przygotowania inne prowizje oraz np.. prowizję za wcześniejszą spłatę)

Ograniczenia wynikające z Rozporządzenia MFin z 28.12.2011
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 28 grudnia 2011 w sprawie szczegółowego sposobu klasyfikacji tytułów dłużnych zaliczanych do państwowego długu publicznego „zaliczyło” do pożyczek i kredytów:

  • partnerstwo publiczno-prywatne,
  • papiery wartościowe, których zbywalność jest ograniczona,
  • umowy sprzedaży, w których cena jest płatna w ratach,
  • umowy leasingu i inne umowy nienazwane o terminie zapłaty dłuższym niż rok związane z finansowaniem usług, dostaw, robót, które wywołują skutki ekonomiczne podobne do umowy pożyczki lub kredytu.

Wybór optymalnego instrumentu

 

  • Najniższy koszt:
    • dodajmy wszystkie koszty (prowizje i opłaty + odsetki)
    • wzór na odsetki m-czne: odsetki = kapitał x st. Procentowa x 30 dni / 365 dni
  • Przy odsetkach pamiętajmy o neutralnej podstawie - np.. WIBOR
  • Elastyczność kształtowania umowy (możliwość wcześniejszej spłaty, zmiana terminów płatności, zmiana zabezpieczenia - najlepiej bez kosztów)
  • Szybkość zaciągnięcia (PZP, lub bez)
  • Pewność otrzymania

 

Kredyt czy obligacje

  • Kredyt jest prostym i łatwym do zrozumienia,
  • O ile dobrze napiszemy siwz - jest to element dosyć elastyczny,
  • Przy niskich kwotach - szybki do otrzymania i relatywnie tańszy
  • Obligacje przy większych kwotach są szybsze do uzyskania,
  • Teoretycznie niższy koszt
  • Mogą być zaciągane na dłuższe okresy (nawet 15 lat)
  • Podnoszą prestiż JST
  • Mamy pewność pozyskania kapitału

 

 

Nasze obciążenie z tyt. zadłużenia musi być pokrywane z nadwyżki bieżącej budżetu powiększonej o sprzedaż majątku.

Nowy wskaźnik - prawidłowości

 

  • Wskaźnik obliczany jest na podstawie danych z trzech poprzednich lat budżetowych - im lepsze dane historyczne, tym korzystniejszy wskaźnik;
  • licznik wskaźnika składa się przede wszystkim z różnicy między dochodami bieżącymi a wydatkami bieżącymi (tzw. Nadwyżka bieżąca): im różnica większa, tym korzystniejszy wskaźnik;
  • nadwyżka bieżąca korygowana jest jednak (powiększana) o dochody ze sprzedaży majątku: może to wpływać na wzrost skłonności do powiększania tych dochodów w danym roku w celu poprawienia (zwiększenia wartości) wskaźnika;
  • mianownik wskaźnika obejmuje dochody budżetu ogółem: im więcej dochodów majątkowych pozyska się w danym roku, tym korzystniejszy będzie wskaźnik.

 


Skutki niewypełnienia wskaźników
W dużym uproszczeniu, gdy nowy limit będzie ujemny, władze lokalne nie będą mogły spłacać zaciągniętych zobowiązań, co z kolei wyklucza uchwalenie budżetu. Zgodnie z prawem, jeśli gmina nie może uchwalić budżetu, to RIO ustala zastępczy plan finansowy, jednak zdaniem ekspertów obecne regulacje nie są wystarczające. Ustalenia planu dotyczą jedynie wydatków jednostki na obowiązkowe zadania własne oraz zadania zlecone - nie zastępuje on więc w pełni uchwały budżetowej. Wyłączenie stosowania wskaźnika: art.. 243
Ograniczenie wynikające z obowiązku stosowania wskaźnika obsługi zadłużenia nie dotyczy:

  • wykupów papierów wartościowych, spłat kredytów i pożyczek zaciągniętych w związku z umową zawartą na realizację programu, projektu lub zadania finansowanego z udziałem środków z budżetu UE i państw EFTA, z wyłączeniem odsetek od tych zobowiązań,
  • poręczeń i gwarancji udzielonych samorządowym osobom prawnym realizującym zadania jednostki samorządu terytorialnego w ramach programów finansowanych z udziałem środków z budżetu UE i państw EFTA,
    • w terminie nie dłuższym niż 90 dni po zakończeniu programu, projektu lub zadania i otrzymaniu refundacji z tych środków.
  • W przypadku gdy określone w umowie środki z budżetu UE i państw EFTA nie zostaną przekazane lub po ich przekazaniu zostanie orzeczony ich zwrot jjst nie może zaciągać nowych kredytów/pożyczek ani udzielać poręczeń i gwarancji do czasu spełnienia relacji nowego wskaźnika.
  • Nowy wskaźnik a koniunktura

Nowy wskaźnik bazuje na danych historycznych, mamy więc do czynienia z przesunięciem w stosunku do koniunktury gospodarczej.
Konstruowanie wskaźnika na danych historycznych może spowodować, że po okresie spowolnienia gospodarczego gmina nie będzie mogła zaciągać nowych kredytów, bo wskaźnik zadłużenia będzie liczony na podstawie kiepskich danych z trzech poprzednich, kryzysowych lat.
Kolejne załamanie gospodarcze może zatem doprowadzić do istotnego obniżenia dopuszczalnych pułapów wskaźnika dla niektórych jednostek, zwłaszcza miast na prawach powiatu (zdaniem Michała Bitnera)


 

Maksymalizacja nadwyżki bieżącej budżetu

  • Maksymalizacja dochodów bieżących (podatki, opłaty, opłata „śmieciowa”),
  • Minimalizacja wydatków bieżących (oświata, pomoc społeczna),

Przykład:

  • Wzrost dochodów bieżących pozwala na uzyskanie wskaźników.
  • O ile nie obniżymy wydaktów bieżących (redukcja w następstwie likwidacji 2 szkół) to:
    • nie osiągniemy nowego wskaźnika zadłużenia
    • nie spełnimy relacji dochody bieżące > wydatki bieżące

 


Maksymalizacja dochodów ze sprzedaży majątku

  • Przegląd posiadanego majątku
  • Analiza okresu sprzedaży (koniunktura) - ale czasami nie ma wyjścia.
  • Możemy też sprzedać część majątku naszym jednostkom organizacyjnym (np.. wodociąg).
  • A może leasing zwrotny - dzierżawa (np.. Siedziby Urzędu lub budynków użyteczności publicznej) - np.. Za pośrednictwem spółek gminnych ?

 

Zmiana harmonogramu kredytowania

  •  Jest to najprostrzy sposób na poprawę/uzyskanie wskaźników,
  • Często w poprzednich okresach nie zwracano uwagi na następstwa spłat kapitału i odsetek - brano je na „standardowych warunkach”
  • Brak jest przeciwskazań do nieregularnych kwot spłat (np.. Mniejsze raty kapitału przez pierwsze 3 lata, potem większe)
  • Przy niekorzystnej strukturze spłat warto szybko zareagować w 2013 roku (ostatni rok wskaźnika 15% / 60% - później może nie być takiej możliwości)

Przykład:

Rozłożono kredyty na niższe raty (dłuższa spłata) + wynegocjowano zawieszenie spłaty 50% odsetek. Transfer zadłużenia

  • Jeśli jest to możliwe można spróbować transferu zadłużenia do jednostek organizacyjnych będących własnością Gminy
  • Transfer możliwy jest o ile kondycja naszych podmiotów jest dobra.
  • Transfer zadłużenia możliwy jest poprzez np.. Przejęcie do realizacji nowych inwestycji lub poprzez odkupienie środków trwałych od gminy i ich jednoczesne skredytowanie.

Przykład: Wykupienie przez PWiK sieci kanalizacyjnej. Obniżenie poziomu inwestycji
W przypadku wyczerpania wszelkich możliwych instrumentów, bądź braku takiej możliwości z przyczyn politycznych - konieczne będzie obniżenie poziomu inwestycji - gdyż brak będzie możliwości zaciągania kolejnych instrumentów dłużnych

 

Podsumowanie

  • Nowe wskaźniki wymagają większej uwagi niż poprzednie normy zadłużenia.
  • Wskaźniki „ograniczają” inwestycje
  • Nieosiągnięcie wskaźników uniemożliwia uchwalenie budżetu.
  • Najprostrzymi metodami (często koniecznymi) poprawy wskaźników jest obniżenie wydatków bieżących oraz wzrost dochodów, w szczególności ze sprzedaży majątku.

Dobrze to już było ....
 

 

 

WITRYNA WIEJSKA

 

WSZECHNICA

 

INTERNET NA WSI

www.internetnawsi.pl

Informacje i poradniki przydatne w rozwijaniu Internetu na wsi.

 

ATLAS WSI

Internetowa encyklopedia wsi tworzona przez Internautów.